Đi chợ bằng xe máy cho an toàn gói gọn trong ba việc: xếp hàng đúng chỗ trên xe để không lệch tay lái và không vướng chân, chỉ chở lượng hàng xe và người lái kiểm soát được, và dừng đỗ ở chỗ không cản đường người khác. Phần lớn sự cố của chuyến chợ bằng xe máy không đến từ tốc độ mà đến từ túi hàng treo sai chỗ, hàng cồng kềnh và những lần tấp vào, nhập ra vội vàng.
Xe máy là "giỏ đi chợ" của gia đình Việt
Ở các đô thị Việt Nam, chuyến đi chợ phần lớn diễn ra trên xe máy. Một người có thể chở rau, thịt, cá, trái cây, gạo cho cả gia đình mấy ngày, cộng thêm một đứa trẻ ngồi phía trước. Chiếc xe vì thế được người dùng biến tấu đủ kiểu: móc treo đồ, giỏ phía trước, thùng sau, dây ràng hàng.
Điều cần nhớ là xe máy được thiết kế để chở người là chính. Mỗi túi hàng treo thêm làm thay đổi cân bằng của xe, nhất là khi phanh gấp, ôm cua hay đi qua đoạn đường xấu. Biết treo đúng, chở đúng giúp chuyến chợ an toàn mà không tốn thêm thời gian.
Treo túi đúng chỗ
Trên một chiếc xe máy phổ thông thường có mấy chỗ để đồ. Mỗi chỗ hợp với một loại hàng:
| Chỗ để hàng | Hợp với | Nên tránh |
|---|---|---|
| Cốp dưới yên | Đồ khô, đồ cần giữ sạch, hàng không chảy nước | Cá, thịt sống có nước, đồ dễ dập; hàng nóng cạnh động cơ lâu |
| Móc treo phía trước, giữa hai chân | Một hai túi vừa phải, đáy túi không chạm sàn | Túi quá nặng, túi dài chạm chân hoặc chạm mặt đường |
| Giỏ phía trước | Rau, trái cây, đồ nhẹ | Chất cao che đèn, che tầm nhìn; đồ nặng làm tay lái nặng |
| Baga, thùng sau | Thùng hàng, bao gạo nhỏ, có dây ràng chắc | Hàng xếp cao quá vai, hàng chìa ra hai bên |
| Hai đầu tay lái | Không nên treo gì | Túi đung đưa làm lệch tay lái, vướng khi rẽ, che gương |
Vài nguyên tắc dễ nhớ
- Nặng để thấp và gần tâm xe, nhẹ để cao. Bao gạo đặt chắc ở sàn để chân hoặc baga có ràng, không treo lủng lẳng.
- Chia đều hai bên nếu phải treo nhiều túi, tránh lệch hẳn về một phía.
- Buộc miệng túi, nhất là túi cá, túi đá, túi trái cây tròn dễ lăn.
- Đồ có nước như cá, thịt, đá: lồng thêm một lớp túi hoặc để trong hộp có nắp, tránh nước chảy xuống phanh, xuống chân.
- Túi không chạm chân phanh, chân số, không quấn vào bánh xe khi xe nghiêng.
Chở hàng cồng kềnh: biết khi nào nên dừng lại
Luật giao thông đường bộ hiện hành có giới hạn về bề rộng, chiều dài và chiều cao của hàng hoá xếp trên xe mô tô, xe gắn máy, và quy định người ngồi trên xe không được mang vác vật cồng kềnh. Con số cụ thể nằm trong văn bản quy định hiện hành; người thường xuyên chở hàng nên tra bản gốc. Với chuyến đi chợ thường ngày, có thể tự hỏi mấy câu:
- Hàng có chìa ra hai bên rộng hơn tay lái nhiều không?
- Hàng có che đèn, che biển số, che gương không?
- Mình có nhìn thấy phía sau qua gương không?
- Phanh gấp thì hàng có xô về phía trước không?
- Dừng xe, mình có giữ nổi xe bằng chân không?
Chỉ cần một câu trả lời đáng lo, nên chia hàng làm hai chuyến, nhờ người bán giao, hoặc thuê phương tiện chở hàng phù hợp. Những món như bình nước lớn, thùng nhiều chai, cây đồ trang trí dịp lễ Tết thường là thứ vượt quá sức chở an toàn của một chiếc xe máy chở thêm người.
Người ngồi sau ôm hàng
Cảnh người ngồi sau ôm thùng hàng, bó hoa to hay cầm túi đầy hai tay khá quen thuộc. Người ngồi sau ôm hàng thì không bám được vào người lái hay tay nắm, xe phanh gấp là dễ ngã. Ngoài quy định của luật, đây là lý do thực tế để hàng nên được ràng trên xe, không ôm trên tay.
Chở người và trẻ em trong chuyến chợ
Nhiều chuyến chợ là chuyến kết hợp: đưa con đi học rồi đi chợ, hoặc chở người lớn tuổi đi cùng. Người lái và người ngồi sau đều phải đội mũ bảo hiểm, cài quai đúng cách. Xe chỉ được chở số người luật cho phép. Khi có trẻ nhỏ ngồi phía trước, túi hàng treo ở móc phía trước dễ đè vào chân trẻ hoặc làm trẻ bị kẹt, nên chuyển hàng ra baga sau hoặc cốp.
Với người lớn tuổi ngồi sau, tránh để họ cầm hàng. Hàng xếp lên xe trước, người lên sau, tay người ngồi sau được tự do để bám chắc.
Dừng, đỗ và rời chỗ đỗ ở chợ
Phần lớn va chạm nhỏ quanh chợ xảy ra ở lúc dừng và lúc đi.
- Tấp vào: nhìn gương, bật xi nhan từ xa, giảm tốc dần, dừng sát lề, không phanh gấp rồi tạt ngang.
- Dựng xe: nếu xe chở nặng, dùng chân chống giữa trên nền phẳng; chân chống nghiêng trên nền dốc với túi hàng nặng dễ làm xe đổ.
- Gửi xe: dựng đúng chỗ người giữ xe chỉ, lấy đồ có giá trị ra khỏi xe, hỏi trước có cần khoá cổ không.
- Xếp hàng lên xe: làm ở chỗ rộng, ngoài lối đi, không đứng xếp hàng giữa cổng chợ.
- Rời chỗ đỗ: ngoái lại nhìn phía sau chứ không chỉ nhìn gương; xe chở nặng tăng tốc chậm hơn, cần khoảng trống dài hơn để nhập vào dòng.
Chạy xe khi đã chở hàng
Chiếc xe chở thêm vài chục ký hàng không còn giống chiếc xe lúc đi. Quãng phanh dài hơn, ôm cua phải chậm hơn, gặp ổ gà thì hàng xóc mạnh. Một số điều nên làm:
- Giữ khoảng cách với xe phía trước xa hơn bình thường.
- Phanh sớm, phanh đều cả hai phanh, tránh bóp gấp phanh trước.
- Giảm tốc trước khi vào cua, không nghiêng xe nhiều.
- Tránh đường ngập nước: hàng ướt, xe nặng dễ chết máy giữa vũng.
- Ngày mưa, che hàng bằng áo mưa hoặc túi lớn; áo mưa của người lái không được trùm lên đèn và biển số.
Góc nhìn hôm nay
Xe máy là một phần của văn hoá đi chợ đô thị Việt Nam, cùng với giỏ xe, móc treo đồ và những túi hàng đủ màu. Sự tiện lợi ấy đi kèm trách nhiệm với chính mình và với người cùng đường. Một chuyến chợ an toàn không đòi hỏi gì to tát: túi treo đúng chỗ, hàng vừa sức, dừng và đi có quan sát.
Những ai thường chở hàng nhiều nên dành chút thời gian đọc phần quy định về chở hàng trên xe mô tô, xe gắn máy trong luật giao thông đường bộ hiện hành, và kiểm tra định kỳ phanh, lốp, chân chống của xe. Với chuyến chợ lớn dịp lễ Tết, chia làm hai chuyến hoặc nhờ người bán giao hàng thường là lựa chọn khôn ngoan hơn cố chở một lần.
Câu hỏi thường gặp
Đi chợ bằng xe máy nên treo túi ở đâu?
Túi vừa phải treo ở móc phía trước giữa hai chân, đồ khô để cốp, hàng nặng như bao gạo đặt thấp gần tâm xe hoặc ràng chắc ở baga. Không nên treo túi ở hai đầu tay lái vì túi đung đưa làm lệch tay lái và che gương.
Xe máy được chở hàng rộng bao nhiêu?
Luật giao thông đường bộ hiện hành có giới hạn bề rộng, chiều dài và chiều cao hàng hoá xếp trên xe mô tô, xe gắn máy. Con số cụ thể cần tra trong văn bản quy định hiện hành; nguyên tắc thực tế là hàng không che đèn, biển số, gương và không chìa rộng ra hai bên.
Người ngồi sau xe máy có được ôm hàng không?
Luật quy định người ngồi trên xe không được mang vác vật cồng kềnh. Ngoài ra, người ngồi sau ôm hàng thì không bám được, xe phanh gấp là dễ ngã, nên hàng nên được ràng lên xe thay vì cầm trên tay.
Chở cá, thịt bằng xe máy thế nào cho khỏi chảy nước?
Lồng thêm một lớp túi, buộc chặt miệng, hoặc đựng trong hộp có nắp. Không để túi cá, túi đá trong cốp cùng đồ khô, và tránh để nước chảy xuống phanh, xuống chân.
Chở hàng nặng chạy xe máy cần chú ý gì?
Xe chở nặng có quãng phanh dài hơn và khó ôm cua hơn, nên cần giữ khoảng cách xa hơn, phanh sớm và đều, giảm tốc trước khi vào cua. Khi dựng xe, dùng chân chống giữa trên nền phẳng để xe không đổ.
