Chợ Hàn và chợ Cồn: hai chợ lớn ở trung tâm Đà Nẵng khác nhau ra sao

Chợ Hàn và chợ Cồn là hai chợ lớn và lâu đời nhất ở trung tâm Đà Nẵng, cùng nằm trên trục đường Hùng Vương và cách nhau chừng hơn một cây số. Chợ Hàn sát bờ sông Hàn, nhỏ hơn, đông khách du lịch, mạnh về đặc sản và may mặc. Chợ Cồn rộng hơn, là chợ của người dân thành phố và của giới buôn, nổi tiếng với dãy hàng ăn và hàng sỉ. Hiểu hai chợ là hiểu cách thành phố biển này đi chợ.

Hai chợ trên một trục phố

Đường Hùng Vương chạy từ bờ sông Hàn vào phía trong thành phố. Đầu đường, gần sông, là chợ Hàn. Đi tiếp về phía tây, đến chỗ giao với đường Ông Ích Khiêm, là chợ Cồn. Giữa hai chợ là những dãy phố buôn bán dày đặc: cửa hàng vải, đồ gia dụng, quán ăn, tiệm vàng, cửa hàng điện thoại.

Vị trí này không ngẫu nhiên. Thời Đà Nẵng còn là một thị trấn cảng, sông Hàn là đường hàng hoá chính: tàu thuyền cập bến, hàng lên bờ, chợ mọc ngay sát bến. Khi thành phố lớn dần về phía tây, một chợ thứ hai xuất hiện ở vùng đất cao hơn trong nội thị, phục vụ khu dân cư mới. Hai chợ chia nhau hai vai: một chợ của bến sông, một chợ của khu dân cư.

Từ tháng 7/2025, Đà Nẵng hợp nhất với tỉnh Quảng Nam thành một thành phố rộng hơn nhiều. Chợ Hàn và chợ Cồn vẫn là hai chợ trung tâm của khu đô thị cũ bên sông Hàn.

Chợ Hàn: chợ bên sông

Tên chợ lấy từ sông Hàn. Người xưa còn gọi cả vùng cửa sông, cửa biển ở đây là cửa Hàn, nên "chợ Hàn" về nghĩa là chợ ở bến Hàn. Chợ có mặt từ thời Đà Nẵng mới thành đô thị, đã nhiều lần sửa và xây lại; toà chợ hôm nay là nhà hai tầng xây lại vào cuối thế kỷ 20.

Bố cục

• Tầng trệt: đồ khô, đặc sản, hàng thực phẩm, hàng tươi sống và một khu hàng ăn. Đây là tầng đông nhất.
• Tầng trên: vải vóc, quần áo, đồ may sẵn; nhiều sạp nhận may đo, sửa đồ nhanh.
• Quanh chợ: các cửa hàng đặc sản, đồ lưu niệm mặt phố.

Hàng đặc trưng

Khu đồ khô của chợ Hàn mang đậm vị biển miền Trung: các loại mắm (mắm nêm, mắm ruốc, mắm cá), khô mực, khô cá, cá cơm khô, rong biển, bánh tráng, cùng các loại chả, nem đóng gói. Đây là nhóm hàng khách du lịch tìm nhiều nhất, nên nhiều sạp sẵn sàng đóng gói kín, hút chân không, gói kỹ để mang lên máy bay hoặc gửi đi xa.

Vì nằm gần sông Hàn, cầu Rồng và các khách sạn ven sông, chợ Hàn đông khách du lịch trong nước và nước ngoài. Nhiều người bán quen giới thiệu hàng bằng vài câu tiếng Anh, tiếng Hàn. Buổi sáng sớm, chợ vẫn là chỗ người dân quanh vùng mua đồ nấu ăn.

Chợ Cồn: chợ của người Đà Nẵng

Chữ "cồn" trong tiếng Việt chỉ một gò đất, bãi đất nổi cao hơn xung quanh. Tên chợ Cồn thường được giải thích là chợ họp trên một gò cát cao, giữa vùng đất trũng, thời khu này còn vắng. Chợ lớn lên cùng khu dân cư phía tây trung tâm và trở thành chợ lớn nhất thành phố trong nhiều thập niên.

Một chợ rộng, nhiều cửa

Chợ Cồn chiếm một khu đất rộng, gồm toà chính và các dãy nhà phụ, nhiều cửa ra vào từ các mặt đường xung quanh. Bên trong có đủ các nhóm hàng: vải vóc, quần áo, giày dép, đồ gia dụng, mỹ phẩm, đồ điện nhỏ, hàng khô, hàng tươi sống, trái cây. Nhiều sạp vừa bán lẻ vừa bán sỉ cho các chợ nhỏ trong thành phố và các vùng lân cận.

Dãy hàng ăn

Thứ làm chợ Cồn nổi tiếng với người trẻ và khách du lịch là khu hàng ăn: những quầy nhỏ nối nhau, bán đủ loại đồ ăn vặt, chè, bánh, món nước miền Trung. Giờ chiều, khu này đông kín học sinh, sinh viên, dân văn phòng. Đây là một phần không khí của chợ, nơi người Đà Nẵng hẹn nhau "ra chợ Cồn ăn".

Chợ sỉ cho các chợ nhỏ

Ít người để ý rằng chợ Cồn còn là nơi lấy hàng của nhiều chợ nhỏ và cửa hàng tạp hoá trong thành phố và vùng lân cận. Buổi sáng sớm, xe máy chở hàng cồng kềnh, xe ba gác, xe tải nhỏ ra vào liên tục ở các cửa hông. Hàng đi theo bao, theo thùng, người mua ghi đơn rồi nhận hàng ngay. Nhịp sỉ này chạy song song với nhịp đi chợ lẻ của người dân, làm cho chợ Cồn đông suốt từ sáng đến chiều.

So sánh nhanh hai chợ

Nhịp chợ ở thành phố biển

Hai chợ chịu ảnh hưởng mạnh của biển và của thời tiết miền Trung.

• Hải sản về theo con nước: cá, mực, tôm từ các bến cá trong thành phố được mang về chợ từ rạng sáng. Khu tươi sống đông nhất trong vài giờ đầu ngày.
• Mùa du lịch: những tháng nắng đẹp, khi khách đổ về biển, khu đặc sản chợ Hàn đông hẳn lên. Người bán chuẩn bị thêm hàng đóng gói sẵn.
• Mùa mưa bão: cuối năm là mùa mưa của miền Trung. Hàng tươi về thất thường khi biển động, thuyền không ra khơi. Lối đi quanh chợ ngập nước sau các trận mưa lớn, người bán phải kê hàng cao.
• Dịp lễ Tết: hai chợ đều đông bất thường vào những ngày giáp Tết, khi người dân mua sắm và khách về quê mang quà đi.

Đi chợ Hàn, chợ Cồn hôm nay

• Đi bộ nối hai chợ: từ chợ Hàn đi theo đường Hùng Vương về phía tây là tới chợ Cồn, vừa đi vừa xem phố buôn bán hai bên.
• Mua mắm, đồ khô mang đi xa: nhờ người bán đóng gói kín, nhiều lớp. Với hành lý máy bay, nên kiểm tra quy định của hãng về mắm, đồ có mùi và chất lỏng trước khi mua nhiều.
• Đi may đo ở chợ Hàn: hỏi rõ thời gian lấy đồ, mang theo một món đồ vừa người để thợ lấy số đo nhanh.
• Khu hàng ăn chợ Cồn: đi buổi chiều, chọn chỗ có người ngồi để ăn tại chỗ. Nhớ dọn chỗ gọn sau khi ăn.
• Ngày mưa: mang dép đi mưa, tránh giờ mưa to vì lối quanh chợ dễ ngập và trơn.
• Gửi xe: quanh hai chợ có các điểm giữ xe. Đi giờ cao điểm thì nên đến sớm hoặc đi xe công cộng, taxi để đỡ vòng tìm chỗ.

Hai chợ trong ký ức thành phố

Với người Đà Nẵng, chợ Hàn và chợ Cồn là hai cột mốc quen thuộc để chỉ đường, hẹn gặp, kể chuyện cũ. Nhiều gia đình có người buôn bán ở chợ qua hai, ba thế hệ. Khi thành phố lớn nhanh, có thêm siêu thị, trung tâm thương mại, hai chợ cũ vẫn giữ được vai trò nhờ vị trí trung tâm và nhóm hàng đặc trưng.

Muốn hiểu thêm về Đà Nẵng xưa, có thể ghé Bảo tàng Đà Nẵng, đọc các tư liệu về thời Đà Nẵng còn là cảng Tourane, và đi bộ dọc bờ tây sông Hàn buổi sáng sớm để thấy thành phố thức dậy quanh chợ.