Đi chợ cùng người lớn tuổi: nhịp chậm, chỗ nghỉ và đồ mang theo

Đi chợ cùng người lớn tuổi dễ chịu nhất khi chọn giờ vắng, đi chậm theo nhịp của ông bà, biết trước chỗ ngồi nghỉ và nhà vệ sinh trong chợ, và mang theo những thứ nhỏ như nước uống, xe kéo đi chợ, dép chống trơn. Với nhiều người cao tuổi, buổi chợ không chỉ để mua đồ mà còn là dịp ra ngoài, gặp người quen, giữ thói quen sống. Người đi cùng nên giữ cho họ niềm vui đó, thay vì làm thay mọi việc.

Vì sao buổi chợ quan trọng với người cao tuổi

Với ông bà, đi chợ mỗi sáng thường là thói quen đã giữ hàng chục năm. Đó là lúc đi bộ một quãng, nói chuyện với người bán quen, nghe tin hàng xóm, tự quyết định bữa cơm của gia đình. Khi sức khoẻ yếu đi, nhiều người vẫn muốn tiếp tục đi chợ, vì việc đó cho họ cảm giác vẫn tự lo được cho mình.

Người đi cùng, dù là con cháu hay người chăm sóc, có vai trò giúp buổi chợ an toàn và nhẹ nhàng hơn, chứ không phải đi chợ thay. Để ông bà tự chọn hàng, tự trò chuyện với người bán, còn mình lo phần xách đồ, phần đường đi, phần nghỉ ngơi.

Chọn chợ và chọn giờ

Chợ quen, chợ gần

Chợ gần nhà, chợ quen là lựa chọn tốt nhất. Ông bà biết đường, biết sạp, người bán biết ông bà. Một chợ lớn ở trung tâm có thể đông vui nhưng xa, nhiều tầng, lối đi phức tạp, dễ mệt.

Tránh giờ đông

Giờ đông buổi sáng, lối đi chật, xe ra vào cổng nhiều, người mua chen nhau trước sạp. Đi sớm hơn một chút khi chợ vừa bày hàng xong, hoặc muộn hơn khi đợt đông đã qua, sẽ thong thả hơn nhiều. Nếu trời nóng, nên đi vào sáng sớm thay vì giữa buổi.

Tránh ngày mưa và ngày cao điểm

Sau mưa, khu tươi sống và lối đi thường ướt trơn. Những ngày giáp Tết, ngày rằm, mùng một, chợ đông bất thường. Nếu không cần thiết, nên đổi lịch đi chợ sang ngày khác, hoặc đặt hàng trước ở sạp quen.

Đồ mang theo

Đi trong chợ: chậm và có điểm dừng

Biết trước chỗ ngồi và nhà vệ sinh

Trước khi đi, nên biết chợ có nhà vệ sinh ở đâu, khu hàng ăn hay góc nào có ghế ngồi. Nhiều chợ có khu ăn uống với ghế nhựa, là chỗ nghỉ chân tốt. Sạp quen của ông bà cũng thường sẵn lòng cho mượn một chiếc ghế nhỏ ngồi một lát.

Đi theo một vòng ngắn

Thay vì đi hết cả chợ, chọn một vòng ngắn qua những khu cần thiết. Thứ tự mua vẫn nên theo nguyên tắc chung: hàng khô trước, đồ tươi sau, thịt cá cuối. Như vậy người đi cùng xách đồ nặng ít thời gian hơn và đồ tươi không bị nóng.

Đi ở phía ngoài

Khi đi trong lối chợ, người đi cùng nên đi ở phía có xe đẩy, người mang hàng qua lại, để ông bà đi phía sát sạp. Qua chỗ ướt, chỗ bậc thềm, đưa tay cho ông bà vịn. Ở cổng chợ nơi xe máy ra vào, đi chậm và để ý xe từ hai phía.

Nghỉ trước khi mệt

Người cao tuổi thường không nói mình mệt cho tới khi đã rất mệt. Một lần nghỉ ngắn giữa buổi, uống chút nước, rồi đi tiếp là cách giữ sức tốt hơn là cố đi một mạch.

Để ông bà tự làm phần mình thích

Nhiều người con đưa bố mẹ đi chợ nhưng lại chọn hàng, trả tiền, nói chuyện thay hết. Như vậy buổi chợ mất đi phần ý nghĩa nhất với người già. Một vài cách để ông bà vẫn là người đi chợ:

• Để ông bà chọn hàng, hỏi người bán, quyết định món cho bữa cơm.
• Người đi cùng lo xách đồ, cầm ví nếu ông bà muốn, nhắc danh sách.
• Nếu ông bà quen trả tiền mặt, mang sẵn tiền lẻ để ông bà tự trả.
• Dành thời gian cho những cuộc trò chuyện với người bán quen, kể cả khi không mua gì.

Khi ông bà không còn đi chợ được thường xuyên

Khi sức khoẻ không cho phép đi chợ mỗi ngày, có vài cách giữ mối quan hệ với chợ:

• Đặt hàng ở sạp quen qua điện thoại, để con cháu ghé lấy hoặc nhờ người bán giao.
• Đi chợ thưa hơn, mỗi tuần một hai lần vào giờ vắng, đi cùng người nhà.
• Đưa ông bà ra chợ để thăm, ngồi ở khu hàng ăn, gặp người bán quen, dù không mua nhiều.
• Kể lại buổi chợ cho ông bà nghe khi mình đi chợ thay: sạp nào hỏi thăm, món gì đang mùa.

Những điều nhỏ này giúp người cao tuổi vẫn thấy mình gắn với khu phố, với những người quen cũ.

Đi về an toàn

Đoạn đường từ chợ về nhà thường mệt hơn lúc đi, vì đồ đã nặng và người đã mỏi. Nếu đi xe máy, người đi cùng nên xếp đồ chắc chắn trước khi đỡ ông bà lên xe. Nếu đi bộ, chọn đường bằng phẳng, tránh vỉa hè có nhiều bậc hoặc đang có xe đỗ chắn.

Những dấu hiệu cần dừng lại

Nếu ông bà thấy chóng mặt, khó thở, đau ngực, mặt tái hoặc vã mồ hôi khi đang ở chợ, nên dừng ngay, đưa tới chỗ thoáng mát để ngồi nghỉ, và gọi hỗ trợ y tế nếu dấu hiệu không giảm. Với người có bệnh tim mạch, huyết áp hay tiểu đường, nên hỏi bác sĩ về việc đi bộ, đi chợ trong thời tiết nóng và những điều cần chuẩn bị riêng. Bài này không thay lời khuyên của bác sĩ.

Góc nhìn hôm nay: chợ thân thiện với người cao tuổi

Dân số Việt Nam đang già đi, và chợ là một trong những nơi người cao tuổi hay lui tới nhất. Một số chợ được xây mới hoặc cải tạo đã chú ý hơn tới lối đi bằng phẳng, sàn chống trơn, tay vịn ở bậc thềm, nhà vệ sinh dễ tiếp cận, chỗ ngồi nghỉ. Với những chợ cũ, người bán và người mua có thể góp phần: nhường chỗ, nhường lối, kiên nhẫn khi một cụ già trả tiền chậm hay hỏi lại nhiều lần.

Một buổi chợ đi cùng ông bà cũng là dịp để con cháu học lại cách chọn hàng, nghe những câu chuyện về chợ ngày xưa mà chỉ thế hệ trước mới kể được.