Giữ lối cho xe cứu thương và xe chữa cháy ở phố chợ nghĩa là luôn chừa một làn đủ rộng để xe khẩn cấp vào tới cổng chợ, không để xe đỗ, hàng hoá hay mái che chắn trụ nước chữa cháy và các cửa thoát, và biết nhường đường ngay khi nghe còi. Ở phố chợ đông, vài phút xe khẩn cấp mất vì kẹt ở đầu phố có thể quyết định một đám cháy dập được sớm hay lan rộng, một người bệnh được đưa đi kịp hay không.
Vì sao phố chợ là nơi khó tiếp cận nhất
Một khu chợ đông có đủ những yếu tố làm chậm xe khẩn cấp: đường quanh chợ hẹp, xe máy đỗ dọc hai bên, sạp hàng ven đường, xe giao hàng dừng tạm, người đi bộ tràn xuống lòng đường. Lúc bình thường, dòng xe máy mềm dẻo vẫn len qua được. Nhưng một xe chữa cháy cỡ tiêu chuẩn rộng khoảng hai mét rưỡi, một xe cứu thương dạng xe van rộng khoảng hai mét, cả hai đều không len được như xe máy.
Chợ lại là nơi cần xe khẩn cấp nhiều hơn chỗ khác. Đông người thì có người bị mệt, ngất, ngã, nhất là người lớn tuổi vào những ngày nắng nóng. Nhiều hàng hoá dễ cháy, nhiều dây điện, bếp nấu ở các sạp hàng ăn thì nguy cơ cháy cao hơn. Chuyện vì sao chợ dễ cháy và lối thoát nạn bên trong chợ được tính ra sao là một đề tài riêng; bài này nói về phần bên ngoài: đường để xe khẩn cấp tới được chợ.
Những thứ hay chắn đường xe khẩn cấp
| Vật cản | Ảnh hưởng tới xe khẩn cấp | Cách giữ lối |
|---|---|---|
| Xe máy đỗ hai bên phố | Lòng đường còn lại không đủ cho xe lớn | Chỉ đỗ một bên, hoặc gửi xe ở bãi |
| Xe giao hàng dừng giữa phố | Chặn hẳn một làn, xe khẩn cấp không vượt được | Dỡ hàng ở điểm riêng, ngoài giờ đông |
| Mái che, bạt, dây treo hàng thấp | Xe chữa cháy có thùng cao, thang trên nóc bị vướng | Giữ đủ chiều cao thông thuỷ trên lối xe |
| Hàng hoá, thùng xốp che trụ nước chữa cháy | Lính cứu hoả mất thời gian tìm và dọn để lấy nước | Không đặt gì trước trụ nước, giữ trụ dễ thấy |
| Cổng phụ, cửa thoát của chợ bị khoá hoặc chất hàng | Lực lượng cứu nạn không vào được từ phía gần nhất | Cửa thoát luôn mở được trong giờ chợ, không chất hàng trước cửa |
| Ô tô đỗ sát góc ngã ba | Xe dài không ôm cua được | Không đỗ trong phạm vi nút giao |
Quy chuẩn an toàn cháy cho nhà và công trình (QCVN 06, bản hiện hành) có yêu cầu về đường cho xe chữa cháy tới công trình, gồm chiều rộng, chiều cao thông thuỷ và chỗ quay xe. Phố chợ cũ thường được hình thành trước khi có những yêu cầu này, nên càng cần giữ cho phần lòng đường còn lại luôn thông.
Khi nghe tiếng còi ưu tiên
Luật giao thông đường bộ quy định xe chữa cháy, xe cứu thương khi đi làm nhiệm vụ khẩn cấp và có tín hiệu còi, đèn ưu tiên là xe được quyền ưu tiên. Khi thấy tín hiệu ấy, người tham gia giao thông phải giảm tốc độ, tránh hoặc dừng lại sát lề đường để nhường đường, không được gây cản trở.
Ở phố chợ, nhường đường có vài điểm riêng:
- Đừng hoảng phanh giữa đường. Nhìn xem xe ưu tiên đang tới từ đâu, rồi tấp sát lề theo hướng có chỗ trống.
- Người bán ven đường kéo hàng vào một chút nếu hàng đang ở mép đường, để mở thêm bề ngang.
- Người đi bộ lên vỉa hè hoặc đứng nép vào sạp, không băng qua đường ngay trước xe.
- Xe đang dừng mua hàng thì đứng yên sát lề, không cố nhập vào dòng xe lúc này.
- Không chạy bám theo sau xe ưu tiên để "đi nhờ" khoảng trống.
Ở những đoạn phố quá hẹp, xe khẩn cấp có khi phải dừng ở đầu phố và nhân viên đi bộ vào. Lúc đó, việc của mọi người là mở một lối đi bộ thông cho cáng và cho người kéo vòi chữa cháy.
Gọi xe khẩn cấp tới chợ: nói gì cho xe tới nhanh
Số gọi cứu hoả là 114, cấp cứu y tế là 115. Khi gọi từ một khu chợ, chỉ nói tên chợ thường chưa đủ, vì chợ lớn có nhiều cổng và nằm giữa nhiều con phố. Thông tin giúp xe tới nhanh:
- Tên chợ và con phố, kèm cổng nào gần nơi xảy ra sự việc nhất.
- Mốc dễ nhận ngoài đường: ngã ba, trường học, nhà thờ, chùa, cây xăng gần đó.
- Đường nào xe lớn vào được, nếu biết. Người trong chợ thường biết cổng nào có đường rộng.
- Tình trạng: cháy ở đâu, có người mắc kẹt không; người bệnh tỉnh hay không tỉnh.
- Số điện thoại để gọi lại, và giữ máy trong tầm tay.
Một việc rất có ích là cử một người ra đầu phố hoặc cổng chợ đón xe. Người này vẫy xe vào đúng cổng, dẫn nhân viên tới chỗ người bệnh hay đám cháy, và nhắc mọi người dọn lối trên đường đi.
Bên trong ban quản lý chợ: chuẩn bị trước
Việc giữ lối khẩn cấp không thể chỉ làm lúc có sự cố. Những khu chợ chuẩn bị tốt thường:
- Đánh dấu rõ trên sơ đồ chợ: cổng nào là lối xe khẩn cấp, trụ nước chữa cháy ở đâu, tủ điện tổng ở đâu.
- Giữ một làn xe khẩn cấp quanh chợ hoặc ít nhất tới một cổng, không cho xe đỗ, hàng bày ở làn đó.
- Kiểm tra định kỳ các cửa thoát, bảo đảm không bị khoá, không bị chất hàng.
- Có đội phòng cháy tại chỗ gồm nhân viên chợ và tiểu thương, biết dùng bình chữa cháy, biết ngắt điện, biết dẫn đường cho lực lượng chuyên nghiệp.
- Phối hợp với lực lượng phòng cháy chữa cháy địa phương để diễn tập, nhất là trước các dịp cao điểm như giáp Tết.
Ở một số địa phương, mô hình tổ liên gia an toàn phòng cháy, điểm chữa cháy công cộng ở khu dân cư cũng được áp dụng cho các phố chợ, để những phút đầu tiên trước khi xe tới, người tại chỗ có thể hành động.
Thói quen hằng ngày tạo nên lối thông
Lối cho xe khẩn cấp không giữ được bằng một lần dọn dẹp. Nó được giữ bằng hàng trăm thói quen nhỏ của người sống và buôn bán quanh chợ mỗi ngày:
- Xe máy dựng gọn, không dựng chéo ra lòng đường.
- Hàng hoá bày trong ranh, không tràn xuống mép đường.
- Không đặt thùng, xe đẩy, quầy tạm trước trụ nước chữa cháy và trước cửa thoát.
- Mái che, bạt che căng đủ cao, cuốn lại khi dọn hàng.
- Xe giao hàng dừng ở điểm dỡ hàng, không dừng giữa phố.
Góc nhìn hôm nay
Lối khẩn cấp là thứ mà ai cũng hy vọng không bao giờ phải dùng, nên rất dễ bị lấn dần mỗi ngày một chút. Nhìn từ phía người buôn bán, giữ lối cũng là giữ chợ: một đám cháy dập sớm cứu được cả dãy hàng, một người bệnh được đưa đi kịp là chuyện cả chợ nhớ mãi.
Ai muốn bắt đầu có thể thử một việc rất nhỏ: lần tới đi chợ, tìm xem trụ nước chữa cháy gần nhất ở đâu, cổng nào là cổng rộng nhất, và nếu phải gọi 114 hay 115, mình sẽ tả đường cho xe đến thế nào. Muốn tìm hiểu thêm, có thể hỏi ban quản lý chợ về phương án phòng cháy của chợ, hoặc theo dõi các buổi tuyên truyền, diễn tập phòng cháy ở phường, xã nơi mình sống.
Câu hỏi thường gặp
Gặp xe cứu thương, xe chữa cháy ở phố chợ phải làm gì?
Khi xe có tín hiệu còi, đèn ưu tiên, người tham gia giao thông phải giảm tốc, tránh hoặc dừng sát lề để nhường đường. Ở phố chợ, người đi bộ nên lên vỉa hè, người bán kéo hàng ở mép đường vào và không ai được chạy bám theo sau xe ưu tiên.
Số gọi cứu hoả và cấp cứu là bao nhiêu?
Số gọi cứu hoả là 114, cấp cứu y tế là 115. Khi gọi từ chợ, nên nói rõ tên chợ, con phố, cổng gần nhất và một mốc dễ nhận, rồi cử người ra cổng đón xe.
Vì sao xe chữa cháy khó vào phố chợ?
Xe chữa cháy cỡ tiêu chuẩn rộng khoảng hai mét rưỡi và cao, nên bị chặn bởi xe máy đỗ hai bên, xe giao hàng dừng giữa phố và mái che căng thấp. Phố chợ cũ thường hẹp từ trước, nên càng cần giữ phần lòng đường còn lại luôn thông.
Trụ nước chữa cháy là gì, vì sao không được che?
Trụ nước chữa cháy là điểm lấy nước cho xe chữa cháy, thường đặt trên vỉa hè. Nếu trụ bị hàng hoá, xe cộ che kín, lính cứu hoả mất thời gian tìm và dọn, trong khi những phút đầu của đám cháy là quan trọng nhất.
Ban quản lý chợ cần chuẩn bị gì cho tình huống khẩn cấp?
Đánh dấu lối xe khẩn cấp, trụ nước và tủ điện trên sơ đồ chợ, giữ cửa thoát không bị khoá hay chất hàng, có đội phòng cháy tại chỗ và diễn tập với lực lượng phòng cháy chữa cháy địa phương. Những việc này cần làm thường xuyên chứ không chỉ khi có sự cố.
