Ở nhiều khu phố Việt Nam, chợ và trường học nằm sát nhau, nên đoạn đường trước hai cổng trở thành nơi đông nhất khu vào giờ vào học buổi sáng và giờ tan học buổi chiều. Phụ huynh đưa đón con, người đi chợ, xe chở hàng và học sinh đi bộ cùng dùng một khúc phố ngắn. Vạch qua đường cho người đi bộ, chỗ dừng đón trả rõ ràng và người hướng dẫn vào giờ cao điểm là ba thứ giúp đoạn phố ấy an toàn hơn.
Vì sao chợ và trường hay đứng cạnh nhau
Chợ và trường đều là công trình phục vụ dân cư hằng ngày, nên thường được đặt ở trung tâm một khu phố, một phường cũ hay một làng đã đô thị hoá. Ở các khu dân cư lâu đời, nhiều trường tiểu học, trường mầm non và chợ phường cùng nằm trên một con phố, có khi chung một ngã ba. Ở các khu đô thị mới, quy hoạch thường gom các công trình công cộng thành một cụm, nên chợ, trường và nhà văn hoá cũng hay đứng gần nhau.
Sự gần gũi này rất tiện: phụ huynh đưa con tới trường rồi tạt vào chợ, chiều đón con tiện mua luôn đồ nấu bữa tối. Nhưng chính cái tiện ấy khiến hai dòng người, hai giờ cao điểm chồng lên nhau trên cùng một đoạn phố.
Giờ cao điểm chồng lên nhau
Nhịp của đoạn phố chợ – trường thường có hai đỉnh rõ:
| Khung giờ (khoảng) | Phía trường | Phía chợ | Điều hay xảy ra |
|---|---|---|---|
| Sáng, trước giờ vào lớp | Phụ huynh chở con tới, dừng thả con ở cổng | Chợ sáng đang lên cao điểm, hàng bổ sung còn đưa vào | Xe máy dừng hàng hai trước cổng trường, người đi chợ băng qua đường giữa dòng xe |
| Trưa | Học sinh học một buổi tan, học sinh bán trú ở lại | Chợ vãn | Thường thông thoáng hơn |
| Chiều, giờ tan học | Phụ huynh tập trung chờ đón, học sinh ra cổng cùng lúc | Chợ chiều, dãy hàng ven đường đông người tan làm | Xe chờ đón đỗ kín lề, dãy hàng chiều thu hẹp đường, học sinh đi bộ len giữa xe |
Giờ cụ thể tuỳ từng trường, từng cấp học và từng chợ. Nhưng điểm chung là có khoảng nửa giờ mỗi buổi, đoạn phố này chứa nhiều người và xe hơn hẳn phần còn lại của ngày.
Vạch qua đường: đặt ở đâu cho đúng chỗ người cần
Vạch kẻ đường dành cho người đi bộ qua đường là công cụ đơn giản và quan trọng nhất. Theo luật giao thông đường bộ, người lái xe phải giảm tốc và nhường đường cho người đi bộ tại nơi có vạch kẻ đường dành cho người đi bộ. Với đoạn phố chợ – trường, câu hỏi không chỉ là có vạch hay không, mà là vạch có nằm đúng chỗ người ta thật sự đi không.
- Vạch nối thẳng cổng trường với cổng chợ hoặc dãy hàng đối diện thường được dùng nhiều nhất, vì đó là đường người ta muốn đi.
- Vạch đặt quá xa cổng thường bị bỏ qua: phụ huynh dắt con băng thẳng qua chỗ gần nhất.
- Vạch bị xe đỗ che hai đầu mất tác dụng, vì người lái không nhìn thấy trẻ em đang đứng chờ sau hàng xe máy.
Đi kèm với vạch thường có biển báo khu vực trường học, gờ giảm tốc hoặc vạch sơn giảm tốc trước cổng trường. Những thứ này do cơ quan quản lý đường bộ địa phương bố trí; người dân thấy chỗ nào thiếu, mờ hay đặt chưa hợp lý thì có thể phản ánh với chính quyền phường, xã.
Trẻ em qua đường khác người lớn thế nào
Trẻ nhỏ thấp hơn mui xe ô tô và thấp hơn tay lái nhiều xe máy, nên rất dễ bị khuất. Trẻ cũng ước lượng tốc độ xe kém hơn người lớn và dễ lao theo bạn khi thấy bạn ở bên kia đường. Vì thế, ở đoạn phố trước cổng trường, đứng chờ ở chỗ trống, không đứng sau xe đỗ, và nắm tay trẻ khi qua đường là thói quen nên giữ.
Người hướng dẫn giờ tan
Ở nhiều trường, vào giờ tan học có người đứng hướng dẫn trước cổng: bảo vệ trường, giáo viên trực, phụ huynh tình nguyện, đoàn viên thanh niên của phường, xã, có nơi có cả lực lượng chức năng hỗ trợ ở những điểm đông. Việc của họ thường là:
- Nhắc phụ huynh dừng xe sát lề, không đỗ hàng hai trước cổng.
- Giữ một khoảng trống ngay trước cổng để học sinh ra mà không phải len giữa xe.
- Dắt nhóm học sinh qua đường ở vạch, tạm dừng dòng xe trong vài chục giây.
- Nhắc phụ huynh đón con xong thì đi ngay, nhường chỗ cho người sau.
Ở những đoạn phố có chợ, người hướng dẫn giỏi thường để ý cả phía chợ: nhắc xe chở hàng không dừng đúng giờ tan, nhắc sạp chiều không bày lấn sát cổng trường. Sự phối hợp giữa nhà trường và ban quản lý chợ, dù chỉ là thống nhất giờ giao hàng, có thể làm đoạn phố dễ thở hơn nhiều.
Những cách làm giúp đoạn phố thông hơn
- Chia khung giờ tan theo khối lớp, mỗi khối ra cách nhau một khoảng ngắn, để phụ huynh không dồn cùng lúc.
- Chỗ chờ đón trong sân trường hoặc khoảng lùi trước cổng, để phụ huynh và học sinh gặp nhau ở chỗ không vướng đường.
- Điểm dừng đón trả cách cổng một đoạn, phụ huynh dừng xe ở đó, học sinh đi bộ một quãng ngắn có người trông.
- Giờ giao hàng của chợ tránh giờ vào học và giờ tan, nhất là với xe tải, xe ba bánh.
- Không bày hàng sát cổng trường vào giờ tan, để khoảng trước cổng còn trống cho học sinh.
- Khuyến khích học sinh lớn đi bộ, đi xe đạp theo nhóm trên những tuyến an toàn, bớt số xe đưa đón.
Không cách nào giải quyết được hết. Nhưng mỗi cách bớt đi một phần xe hay một phần người dồn vào đúng nửa giờ cao điểm, và chừng ấy đôi khi đủ để đoạn phố không đứng lại.
Phụ huynh và người đi chợ có thể làm gì
- Dừng xe sát lề, xa cổng một chút, để con đi bộ vài bước thay vì dừng ngay giữa cổng.
- Không đỗ hàng hai, không quay đầu xe ngay trước cổng trường.
- Cho con xuống xe ở phía lề, không phải phía lòng đường.
- Đón con xong thì đi luôn; muốn ghé chợ thì gửi xe đàng hoàng rồi đi bộ vào.
- Với người đi chợ: nếu được, tránh đúng giờ tan học khi đi ngang đoạn phố có trường.
- Qua đường ở vạch, cho trẻ thấy mình làm đúng. Trẻ học cách qua đường chủ yếu bằng cách nhìn người lớn.
Góc nhìn hôm nay
Đoạn phố có cả chợ lẫn trường là một trong những đoạn đông và phức tạp nhất của khu dân cư, vì nó chứa những người dễ bị tổn thương nhất là trẻ em và người lớn tuổi đi chợ, cùng lúc với những phương tiện khó điều khiển nhất là xe chở hàng. Nó cũng là nơi một thay đổi nhỏ, như dời vạch qua đường vài mét, lùi giờ giao hàng mười lăm phút, có thể đem lại khác biệt lớn.
Người muốn góp ý cho đoạn phố gần nhà có thể bắt đầu bằng việc quan sát một tuần: giờ nào đông nhất, chỗ nào trẻ hay băng qua, xe nào hay dừng sai chỗ. Những quan sát cụ thể như vậy là thông tin hữu ích khi trao đổi với nhà trường, ban quản lý chợ và chính quyền phường, xã.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao trước cổng trường gần chợ hay ùn tắc?
Giờ vào học và giờ tan học trùng với cao điểm chợ sáng và chợ chiều. Xe đưa đón, người đi chợ, xe chở hàng và học sinh đi bộ cùng dồn vào một đoạn phố ngắn trong khoảng nửa giờ mỗi buổi.
Xe có phải nhường người đi bộ ở vạch qua đường không?
Có. Theo luật giao thông đường bộ, người lái xe phải giảm tốc và nhường đường cho người đi bộ tại nơi có vạch kẻ đường dành cho người đi bộ. Trước cổng trường, điều này càng quan trọng vì trẻ em dễ bị khuất sau xe đỗ.
Đón con ở trường gần chợ thế nào cho an toàn?
Dừng xe sát lề, cách cổng một đoạn, cho con xuống ở phía lề chứ không phải phía lòng đường. Không đỗ hàng hai, không quay đầu trước cổng, và đón xong thì đi ngay để nhường chỗ cho người sau.
Ai hướng dẫn giao thông trước cổng trường?
Tuỳ nơi, có thể là bảo vệ trường, giáo viên trực, phụ huynh tình nguyện, đoàn viên thanh niên của phường, xã, và ở điểm đông có cả lực lượng chức năng hỗ trợ. Họ giữ khoảng trống trước cổng, nhắc xe dừng đúng chỗ và dắt học sinh qua đường.
Thấy vạch qua đường trước trường bị mờ thì báo ai?
Vạch kẻ đường, biển báo và gờ giảm tốc do cơ quan quản lý đường bộ địa phương bố trí. Người dân có thể phản ánh với chính quyền phường, xã hoặc qua nhà trường để chuyển tới đúng nơi xử lý.
