Mấy giờ đi chợ đông nhất: giờ cao điểm của chợ sáng và chợ chiều

Ở phần lớn chợ dân sinh trong thành phố, giờ đông nhất rơi vào khoảng sáu rưỡi đến tám rưỡi sáng, khi người đi làm, người đưa con đi học và người nội trợ cùng ra chợ. Nhiều chợ có thêm một đợt đông nhỏ hơn vào khoảng bốn đến sáu giờ chiều. Muốn đi chợ thong thả, khung giờ dễ chịu nhất thường là trước sáu giờ hoặc sau chín giờ sáng.

Đỉnh cao điểm của chợ sáng hình thành thế nào

Cao điểm ở chợ không tự nhiên mà có. Nó là chỗ chồng lên nhau của nhiều lịch sinh hoạt khác nhau trong cùng một khu phố. Người đi làm giờ hành chính muốn mua xong trước bảy rưỡi. Phụ huynh đưa con tới trường rồi tạt vào chợ trên đường về. Người bán hàng ăn trưa cần nguyên liệu trước tám giờ để kịp sơ chế. Người lớn tuổi đi sớm hơn một chút, thường sau buổi tập thể dục.

Khi bốn dòng người ấy gặp nhau trong khoảng chừng hai tiếng, chợ đạt đỉnh. Mỗi chợ có một "dáng" cao điểm riêng: chợ cạnh trường học đông dồn vào đúng giờ vào lớp, chợ gần khu văn phòng đông sớm và tan nhanh, chợ trong khu dân cư lâu đời thì đông đều hơn, kéo dài tới gần trưa.

Khung giờ nào, ai đi chợ

Bảng dưới đây tóm tắt nhịp thường gặp ở một chợ phường trong đô thị lớn. Giờ giấc chỉ là khoảng ước lượng từ quan sát chung, mỗi chợ sẽ lệch đi ít nhiều.

Chợ sáng và chợ chiều không phải lúc nào cũng là một chợ. Ở nhiều phường, toà chợ chính họp buổi sáng, còn buổi chiều người mua lại tìm tới một dãy hàng ven đường gần đó, nơi người bán bày hàng cho giờ tan tầm.

Cao điểm nhìn từ phía người bán

Với tiểu thương, hai tiếng cao điểm là quãng quyết định doanh thu cả ngày. Phần lớn sạp có thể bán được phần đáng kể số hàng trong khung này. Vì thế mọi thứ phải sẵn từ trước: thịt pha theo phần, rau bó sẵn, cá làm sẵn cho khách quen đã dặn từ hôm trước.

Nhiều sạp đông khách đi theo kiểu hai người: một người lấy hàng, cân, gói; người kia nhận tiền, trả lời câu hỏi, ghi đơn đặt cho hôm sau. Có sạp nhận đặt trước qua điện thoại tối hôm trước để sáng chỉ việc đưa hàng, đỡ cho khách khỏi chờ. Điều khách nên hiểu là trong giờ này người bán khó đứng lâu giải thích cách chọn hay cách nấu; muốn hỏi kỹ, khách có thể quay lại lúc chợ thưa.

Vì sao có sạp chật kín, sạp bên cạnh vắng

Trong giờ cao điểm, khách dồn vào những sạp quen, sạp có hàng đúng nhu cầu sáng hôm đó, hoặc sạp đứng ở vị trí dễ thấy gần cổng. Sạp bên cạnh vắng không có nghĩa là hàng kém; có khi chỉ là người bán mới, hoặc hàng của họ hợp khách buổi trưa hơn. Đi chợ lâu, nhiều người nhận ra những sạp vắng giờ cao điểm lại là chỗ được tư vấn kỹ nhất.

Những yếu tố đẩy cao điểm sớm lên hay lùi lại

• Mùa và độ dài ngày: mùa đông miền Bắc trời sáng muộn, lạnh, cao điểm lùi về sau. Mùa hè ở các tỉnh nắng nóng, người đi chợ sớm hơn để tránh nắng.
• Lịch học: những tuần học sinh nghỉ hè hoặc nghỉ lễ, cao điểm bớt gắt, giờ giấc dàn đều hơn.
• Ngày trong tuần: cuối tuần cao điểm thường lùi muộn và kéo dài hơn vì người đi làm không phải vội.
• Thời tiết: mưa từ sáng sớm làm chợ thưa đi, rồi đông dồn vào lúc vừa tạnh.
• Ngày lễ âm lịch: rằm, mùng một và những ngày cuối tháng Chạp có cao điểm riêng, đông bất thường ở các sạp hoa, trái cây, đồ lễ.
• Vị trí chợ: chợ gần khu công nghiệp, khu văn phòng hay trường học có cao điểm ngắn và gắt; chợ trong khu dân cư lâu đời đông đều hơn.

Khác nhau giữa các vùng

Nhịp chợ ba miền không giống hệt nhau. Ở các đô thị phía Nam, nắng lên sớm và gắt quanh năm, nhiều chợ dân sinh đông từ rất sớm rồi vãn trước trưa. Thói quen ăn sáng bên ngoài cũng khiến các hàng ăn quanh chợ đông song song với giờ mua sắm.

Ở Hà Nội và các tỉnh phía Bắc, nhịp chợ thay đổi rõ theo mùa: mùa đông lạnh, cao điểm sáng muộn hơn; mùa hè lại sớm lên. Chợ chiều ở nhiều khu phố cũng có vai trò lớn, vì không ít gia đình có thói quen mua đồ ăn tươi ngay trước bữa tối.

Ở miền Trung, những chợ gần biển như các chợ ở Đà Nẵng, Nha Trang, Quy Nhơn chịu ảnh hưởng của giờ thuyền về: khi có cá mới, dãy hải sản đông theo nhịp riêng, không hẳn trùng với cao điểm chung của chợ.

Đi chợ giờ nào cho hợp với từng nhu cầu

Không có giờ đi chợ "tốt nhất" cho mọi người. Có giờ hợp với từng việc:

1. Cần hàng tươi nhất, nhất là cá và rau lá: đi sớm, khoảng năm rưỡi đến sáu giờ, trước khi cao điểm bắt đầu.
2. Cần hỏi kỹ, chọn kỹ, mua món ít quen: đi khoảng chín đến mười giờ, khi người bán có thời gian trò chuyện.
3. Đi cùng trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi: tránh khung 6:30–8:30, chọn giờ thưa để lối đi rộng và có chỗ dừng nghỉ.
4. Mua cho bữa tối sau giờ làm: chợ chiều hoặc dãy hàng chiều gần nhà; mua món tươi sống ăn ngay trong tối.
5. Muốn xem chợ như một cảnh sống: đứng ở rìa chợ đúng giờ cao điểm, nhưng không chen vào lối đi hẹp và không đứng lâu trước sạp đang đông.

Mẹo nhỏ để giờ cao điểm đỡ mất thời gian

Ghi sẵn danh sách món cần mua và đi theo một vòng từ khu hàng khô sang khu tươi sống, mua đồ tươi sống sau cùng để hàng không phải xách lâu. Chuẩn bị tiền lẻ hoặc sẵn sàng chuyển khoản để người bán không phải đổi tiền. Với sạp quen, có thể nhắn đặt trước từ tối hôm trước, sáng ghé lấy là xong. Những việc nhỏ ấy giúp cả mình lẫn người bán, vì một khách lấy hàng nhanh là một chỗ trống trước sạp cho người tiếp theo.

Cao điểm và cả khu phố quanh chợ

Giờ cao điểm của chợ không dừng ở cổng chợ. Nó lan ra những con phố xung quanh: xe máy dừng dọc đường, người bán hàng rong đứng gần lối vào, hàng ăn sáng kín chỗ. Những khu phố chợ vận hành ổn thường có vài điểm chung: chỗ gửi xe đủ gần, lối vào chợ tách rõ với lối nhận hàng, và một khung giờ giao hàng không đè lên giờ khách đông. Chuyện cổng chợ vì sao hay ùn và cách bố trí bãi giữ xe là đề tài riêng; ở đây chỉ cần nhớ rằng cao điểm của chợ cũng là cao điểm của cả khu phố quanh nó.